Viết bài để cả Google và AI đọc được: khuôn trụ–cụm

Bạn đã biết website thiếu những trang trả lời đúng câu khách hỏi. Giờ là chuyện viết thế nào để mỗi lần ngồi vào bàn không phải đoán mò. Đây là một khuôn cụ thể, và AI làm được phần lớn khâu dựng nháp theo khuôn đó.

Khuôn trụ–cụm: một bài rộng ở giữa, năm sáu bài hẹp xung quanh

Khuôn trụ–cụm xếp nội dung thành một cụm có trung tâm. Ở giữa là một bài trụ (bài gốc, dài) trả lời câu hỏi rộng nhất của ngành bạn. Xung quanh là năm hoặc sáu bài cụm (bài nhánh, ngắn hơn), mỗi bài trả lời đúng một câu hỏi hẹp. Mọi bài cụm đều trỏ về bài trụ, và các bài cụm trỏ lẫn nhau.

Lấy một ví dụ giả định, không phải khách của tôi: bạn bán đồng phục cho công ty. Câu hỏi rộng là ‘Chọn đồng phục cho công ty cần lưu ý những gì?’, đó là bài trụ. Mỗi nỗi băn khoăn nhỏ hơn của người mua thành một bài cụm, và mỗi bài chỉ trả lời một câu. Khi khách gõ đúng câu hẹp, bài cụm là trang được đưa ra; khi khách muốn nhìn toàn cảnh, bài trụ làm việc đó.

Khuôn này hợp với cả người lẫn máy. Người đọc đi từ câu hẹp sang toàn cảnh mà không bị lạc, còn Google và trợ lý AI thấy rõ website của bạn nói sâu về một chủ đề thay vì nói lướt nhiều chủ đề. Tôi tự dựng website 76 trang bằng mã, nên với tôi việc chia nội dung thành nhiều trang nhỏ, mỗi trang một việc, là cách nghĩ quen thuộc. Tôi chưa có số liệu xếp hạng nào để công bố cho khuôn này, bạn hãy coi nó là một cách tổ chức hợp lý chứ không phải phép màu.

• Bài trụ: ‘Chọn đồng phục cho công ty cần lưu ý những gì?’
• Bài cụm một: đồng phục công sở nên chọn vải gì cho mùa nóng?
• Bài cụm hai: đo size cho cả công ty thế nào để ít phải đổi?
• Bài cụm ba: giá đồng phục được tính theo những yếu tố nào?
• Bài cụm bốn: từ lúc chốt mẫu đến lúc nhận hàng gồm những bước nào?
• Bài cụm năm: logo nên in hay thêu?

Tìm câu hỏi thật của khách thay vì đoán

Nguyên liệu của khuôn trụ–cụm là danh sách câu hỏi, và danh sách đó phải lấy từ khách chứ không từ đầu bạn. Đây cũng là bước tôi làm đầu tiên khi nghiên cứu từ khoá cho video YouTube: bắt đầu từ câu người ta thật sự gõ, rồi mới đặt tiêu đề. Bạn đã có sẵn kho câu hỏi này, chỉ là nó nằm rải rác trong tin nhắn, bình luận và các cuộc gọi.

• Tin nhắn và bình luận khách đã gửi trên fanpage, Zalo, email: chép nguyên câu, kể cả câu viết tắt hay sai chính tả, vì đó là cách khách sẽ gõ.
• Gợi ý tìm kiếm: gõ phần đầu câu vào Google, xem những câu Google tự gợi ý dưới ô tìm kiếm và mục ‘Mọi người cũng hỏi’.
• Câu nhân viên bán hàng bị hỏi nhiều nhất: hỏi thẳng họ, câu nào họ trả lời đi trả lời lại thì đáng thành một bài.
• Câu khách hỏi ngay trước khi mua và câu khách hỏi lúc do dự: hai nhóm này thường là chỗ khách vướng nhất.

Cấu trúc một bài để cả người lẫn máy đọc được

Google lẫn trợ lý AI đều cần tìm ra câu trả lời nhanh trong trang của bạn. Trang càng dễ cắt thành những mảnh có nghĩa thì càng dễ được trích. Dưới đây là các phần nên có trong mỗi bài, từ trên xuống dưới.

Thuật ngữ nước ngoài thì kèm giải thích tiếng Việt ngay sau đó, vì khách của bạn không làm kỹ thuật. Mọi con số và tên riêng trong bài phải có thật và kiểm được, vì một bài đúng khuôn mà thông tin sai thì làm mất độ tin cậy của cả website. Nếu website do người dựng web làm, nhờ họ gắn thêm dữ liệu có cấu trúc (đoạn mã ẩn giúp máy hiểu trang này là bài hỏi–đáp hay bài hướng dẫn). Phần đó là kỹ thuật bổ trợ, không thay được nội dung.

• Câu trả lời thẳng ngay đầu bài: hai đến bốn câu hoàn chỉnh trả lời đúng câu hỏi của tiêu đề, đọc riêng vẫn hiểu.
• Tiêu đề mục nói rõ nội dung: ‘Ba chỗ dễ sai khi đo size’ tốt hơn ‘Một số lưu ý’.
• Đoạn ngắn, mỗi đoạn một ý, ba đến năm câu.
• Danh sách gạch đầu dòng cho các bước, các lựa chọn, các điều cần kiểm.
• Khối hỏi–đáp ở cuối bài, ba đến năm câu hỏi thật của khách, mỗi câu trả lời tự đứng một mình được.
• Nói rõ ai viết và liên hệ được: tên người viết, vai trò, và cách liên hệ.

Cách nối các bài với nhau

Liên kết cho máy biết các bài thuộc cùng một cụm, và cho người đọc biết đi tiếp đâu. Nối thiếu thì mỗi bài đứng một mình, lặp lại đúng cái lỗi của website vài trang giới thiệu. Nối bừa thì cả người lẫn máy cùng rối.

• Mỗi bài cụm có ít nhất một liên kết về bài trụ, đặt giữa câu ở chỗ nhắc tới chủ đề rộng.
• Bài trụ có liên kết tới từng bài cụm, đặt đúng chỗ bài trụ nói tới ý đó.
• Các bài cụm trỏ lẫn nhau khi hai câu hỏi liền kề, ví dụ bài về vải trỏ sang bài về giá.
• Chữ dẫn là cụm từ nói rõ trang đích, không dùng ‘bấm vào đây’.
• Mỗi bài có đường đi tiếp cho khách muốn làm việc với bạn, như trang dịch vụ hoặc cách liên hệ.

AI làm được phần nào, người phải giữ phần nào

AI làm nhanh phần cơ học của khuôn này. Nó dựng dàn ý theo khuôn, viết nháp đúng cấu trúc máy đọc được, và soát xem bài còn thiếu phần trả lời đầu bài, thiếu khối hỏi–đáp hay thiếu liên kết. Việc đó làm tay thì chậm và dễ sót, AI làm nhanh hơn nhiều. Nhưng chất liệu và kinh nghiệm vẫn phải của người.

Về kết quả, khuôn này giúp bài được tổ chức để dễ đọc và dễ trích, nhưng nó không bảo đảm lên top Google và không ai hứa được mất bao lâu sẽ thấy thay đổi. Xếp hạng do nội dung và độ tin quyết định, và cần thời gian. Tôi cũng chưa có số liệu kết quả của khuôn này trên doanh nghiệp khách để đưa cho bạn.

• Việc của AI: dàn ý, bản nháp theo khuôn, soát chỗ thiếu, gợi ý cách gom nhóm các câu hỏi.
• Việc của người: danh sách câu hỏi thật, kinh nghiệm riêng của công ty, con số, tên riêng, tên người viết.
• AI không biết việc riêng của công ty bạn nếu chưa nạp; chưa nạp thì nó chỉ viết chung chung và bài sẽ nhạt như mọi bài khác.
• AI bịa số liệu và nguồn rất tự nhiên, nên mọi con số phải có người kiểm lại.
• Danh sách khách hàng, số điện thoại, hợp đồng không được đưa lên công cụ AI công cộng.

Bắt đầu từ đâu: ba bước nhỏ làm trong tuần này

Đừng cố viết cả cụm trong một tuần. Hãy chọn một câu hỏi rộng, làm một cụm nhỏ, rồi xem cách làm có hợp với công ty bạn không. Tự đếm số giờ mỗi bài, rồi nhân với mức lương theo giờ của chính công ty bạn, để biết việc này tốn bao nhiêu và đáng bao nhiêu.

Nếu bạn chưa rõ vì sao website hiện tại không ra, đọc lại bài chẩn đoán vì sao khách tìm không ra công ty. Muốn xem một trang đích đã hoàn chỉnh trông thế nào, bạn bấm thử 20 mẫu trang bán hàng tôi dựng. Còn việc dựng sẵn thông tin công ty để AI viết đúng việc, lớp một ngày ở đào tạo AI cho doanh nghiệp đang nhận đăng ký khoá đầu tiên và chưa chạy khoá nào.

• Bước một: gom câu hỏi. Chép những câu khách đã hỏi từ tin nhắn, bình luận, và hỏi nhân viên bán hàng; chọn một câu rộng và năm sáu câu hẹp quanh nó.
• Bước hai: viết bài trụ hoặc một bài cụm đầu tiên theo cấu trúc ở trên, nhờ AI dựng dàn ý và bản nháp, rồi bạn thêm kinh nghiệm thật và kiểm từng con số.
• Bước ba: nối bài với nhau và đăng, rồi mới viết bài tiếp, mỗi lần một bài.