“Tuần này quảng cáo hơi vắng, tăng thêm chút đi.” “Kênh đó chắc không ai xem, dừng thôi.” Nếu bạn từng nói những câu như vậy, bạn không đơn độc, và cả hai câu đều đang dựa vào cảm giác chứ không dựa vào một con số nào.
Bạn đang quyết marketing theo cảm giác khi không trả lời nổi câu “tháng trước khách đến từ đâu nhiều nhất”, khi tăng giảm ngân sách quảng cáo theo việc tuần này đông hay vắng, và khi dừng một kênh mà chưa từng xem số của nó. Hai dấu hiệu còn lại là bài nào cũng na ná nhau, và đánh giá nhân viên bằng độ chăm thay vì kết quả đo được. Cái giá là tiền tiêu sai chỗ, không phải tiền mua công cụ. Cách thoát không cần nhìn hàng chục chỉ số, chỉ cần chọn vài con số gắn với việc khách làm và xem đều mỗi tuần.
Năm dấu hiệu bạn đang quyết marketing theo cảm giác
Quyết theo cảm giác không có nghĩa là bạn làm ẩu. Nó chỉ có nghĩa là đến lúc phải chọn, bạn không có con số nào để tựa vào, nên chọn theo điều mình thấy và điều mình nhớ. Dưới đây là năm dấu hiệu tôi thấy lặp đi lặp lại ở doanh nghiệp nhỏ. Bạn thử đếm xem mình dính mấy cái.
- Không trả lời được câu “tháng trước khách đến từ đâu nhiều nhất”. Bạn có thể nói “chắc là Facebook”, nhưng đó là một phỏng đoán chứ chưa phải câu trả lời, và bạn biết điều đó.
- Tăng giảm ngân sách quảng cáo theo cảm giác tuần này đông hay vắng. Tuần đông thì tăng vì mừng, tuần vắng thì cắt vì lo, trong khi không ai kiểm xem tiền quảng cáo có dính gì tới chuyện đông hay vắng hay không.
- Dừng một kênh vì “thấy không ai xem” mà chưa từng mở số của nó. Cảm giác “không ai xem” thường đến từ việc người quen quanh bạn không bấm thích, chứ không đến từ số người lạ thật sự đã đọc.
- Bài nào cũng làm na ná nhau, vì không biết bài nào đã chạy tốt. Khi không có tín hiệu, người làm nội dung chỉ còn cách lặp lại điều dễ làm nhất, và kênh dần nhạt đi.
- Đánh giá nhân viên marketing bằng độ chăm chứ không bằng kết quả đo được. Người đến sớm, đăng đều, báo cáo dày thì được khen. Người làm ra kết quả thật thì không ai biết, vì không có chỗ nào ghi lại.
Vì sao “cài rồi mà không xem” phổ biến hơn “không cài”
Nhiều người nghĩ vấn đề là chưa có công cụ đo. Điều tôi quan sát được thì thường ngược lại: công cụ đã có, nhưng không ai mở ra. Tôi không có thống kê nào để đưa con số ra đây. Đây chỉ là điều tôi thấy lặp lại trong khoảng 10 năm làm marketing số.
Có ba cảnh rất quen. Cảnh thứ nhất là mỗi nền tảng một bảng số riêng: Facebook một nơi, YouTube một nơi, quảng cáo một nơi, và không ai ngồi gom chúng lại để so với nhau. Cảnh thứ hai là website chưa cài gì cả, nên chủ doanh nghiệp không biết có ai vào hay không. Cảnh thứ ba là website có cài GA4 (Google Analytics 4, công cụ miễn phí của Google để đo lưu lượng website), nhưng mở ra thấy hàng chục chỉ số, bảng và biểu đồ, nên đóng lại luôn và không bao giờ quay lại.
Cảnh thứ ba đáng nói nhất, vì nó cho bạn cảm giác “mình đã làm rồi”. Mã đo đã gắn, báo cáo đã có, nhưng chưa ai nói với bạn nên nhìn vào đâu. Công cụ đo không biết câu hỏi của bạn là gì, nên nó bày ra mọi thứ, và việc chọn ra thứ đáng xem rơi lại vào đúng người ít thời gian nhất là bạn.
Cái giá phải trả: tiền tiêu sai chỗ, không phải tiền mua công cụ
GA4 miễn phí, nhiều bảng số khác cũng miễn phí, nên cái giá không nằm ở chuyện mua công cụ. Cái giá nằm ở những khoản tiền và giờ làm đang chảy vào chỗ bạn không biết có hiệu quả hay không. Bạn không thấy khoản này trên sổ sách vì nó không có dòng riêng. Nó nằm lẫn trong tiền quảng cáo, trong lương, và trong giờ của chính bạn.
Bạn có thể tự đo mức nặng nhẹ mà không cần con số của ai khác. Lấy tổng chi cho quảng cáo và cho người làm marketing trong một tháng, rồi tự hỏi phần nào trong đó bạn chứng minh được là đã mang người thật tới. Phần không chứng minh được chính là vùng đang được quyết bằng cảm giác.
- Quảng cáo chạy tiếp vào kênh không mang về ai, vì không ai đặt các kênh cạnh nhau để so.
- Kênh đang tốt bị dừng nhầm vì “thấy ít người xem”, trong khi số thật chưa ai mở.
- Giờ làm nội dung đổ vào kiểu bài ít người cần, vì kiểu bài từng chạy tốt không được nhận ra.
- Người làm tốt không được ghi nhận còn người chỉ chăm thì được giữ nguyên, nên người giỏi dần chán.
Cảm giác không xấu, nhưng nó cần một người kiểm
Tôi không nói bỏ trực giác. Chủ doanh nghiệp hiểu khách của mình hơn bất kỳ bảng số nào, và nhiều quyết định tốt bắt đầu từ một linh cảm. Vấn đề là linh cảm không có người kiểm, nên khi sai thì nó sai lặng lẽ và sai lâu.
Số liệu làm đúng một việc ở đây: cho bạn biết điều gì đã xảy ra. Nó không cho bạn biết vì sao. Số người vào website giảm tuần này có thể do quảng cáo dừng, do mùa vụ, do một bài bất ngờ lên, hoặc do một trang bị lỗi. Con số chỉ đứng ở chỗ “giảm”, còn phần “vì sao” vẫn là việc của người hiểu doanh nghiệp, tức là bạn.
AI giúp được gì với việc này, và chỗ nó không thay được bạn
Với nỗi đau này, AI không làm thay phần suy nghĩ. Nó làm phần mệt nhất của việc đo, là chép số từ nhiều nơi và đọc những bảng khó đọc. Tôi tự dựng và một mình vận hành website 76 trang của chính mình, không có ai làm báo cáo hộ, nên tôi hiểu giá trị của việc có số được kể lại bằng tiếng người.
- Gom số từ nhiều nơi về một bảng một trang, để bạn khỏi phải mở năm ứng dụng mỗi lần muốn hiểu tình hình.
- Đọc số rồi viết lại thành vài câu tiếng người: tuần này khác tuần trước ở đâu, nguồn khách nào nhích lên, nguồn nào tụt xuống.
- Chỉ ra chỗ lệch đáng xem, ví dụ một nguồn khách đang đều bỗng tụt hẳn trong một tuần.
- Không quyết thay bạn: tăng hay giảm ngân sách, giữ hay bỏ một kênh vẫn là việc của bạn.
Bắt đầu từ đâu: ba bước nhỏ trong tuần này
Cần nói rõ hai điều trước khi làm. Thứ nhất, việc này không tiết kiệm nhân sự mà tiết kiệm phần tiền đang tiêu sai chỗ; nếu ai hứa đo lường bằng AI sẽ giúp bạn bớt người, hãy hỏi họ tính bằng gì. Thứ hai, AI bịa số rất tự nhiên: nó có thể viết ra một con số đúng định dạng, đúng giọng, mà không hề có trong bảng gốc. Vì vậy mọi con số AI đọc ra phải được đối chiếu lại với bảng gốc trước khi bạn dựa vào đó để quyết.
Chọn những con số nào và xem ở đâu, tôi viết riêng ở bài GA4 cho chủ doanh nghiệp: chỉ cần nhìn đúng bốn con số. Nếu bạn muốn website có sẵn chỗ để đo ngay từ đầu, bạn có thể xem cách tôi làm website, hoặc đọc hồ sơ của tôi để biết tôi đang làm nghề gì. Gọi hoặc nhắn Zalo cho tôi nếu bạn muốn hỏi thêm.
Bạn không cần dựng hệ thống đo lường để bắt đầu thoát khỏi cảm giác. Ba việc dưới đây làm được trong tuần này, chỉ cần giấy bút hoặc một bảng tính.
- Viết ra câu hỏi: ghi lên giấy câu “tháng trước khách đến từ đâu nhiều nhất” và cố trả lời bằng số. Chỗ nào bạn phải nói “chắc là”, hãy đánh dấu lại.
- Liệt kê nơi có số: kể tên mọi nơi đang giữ số của doanh nghiệp (fanpage, kênh video, quảng cáo, website) và ghi ai đang giữ. Nơi nào không ai mở thì đánh dấu riêng.
- Chọn vài số để theo dõi đều: đừng chọn hàng chục chỉ số. Chọn vài con số gắn với việc bạn muốn khách làm, rồi hẹn một giờ cố định mỗi tuần để xem.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết doanh nghiệp mình đang quyết marketing theo cảm giác?
Hãy thử trả lời bằng số câu “tháng trước khách đến từ đâu nhiều nhất”. Nếu bạn phải nói “chắc là”, hoặc nếu bạn đã tăng giảm ngân sách quảng cáo hay dừng một kênh mà chưa mở số của nó, thì nhiều khả năng bạn đang quyết theo cảm giác. Một dấu hiệu thì chưa đáng lo, hai dấu hiệu trở lên là lúc nên dừng lại.
Doanh nghiệp nhỏ có cần đo lường marketing không?
Có, nhưng không cần đo nhiều. Doanh nghiệp nhỏ có ít tiền để thử sai, nên mỗi khoản tiêu sai chỗ đau hơn. Chỉ cần chọn vài con số gắn với việc khách làm và xem đều mỗi tuần, bạn đã khác hẳn việc quyết theo cảm giác.
GA4 là gì và có mất tiền không?
GA4 (Google Analytics 4) là công cụ miễn phí của Google để đo lưu lượng website: bao nhiêu người vào, họ đến từ đâu, họ làm gì. Bạn không mất tiền mua công cụ, chỉ mất công cài và học cách nhìn. Cách nhìn đúng bốn con số được viết riêng ở bài GA4 cho chủ doanh nghiệp.
AI có thay tôi quyết định ngân sách quảng cáo được không?
Không. AI giúp gom số về một chỗ, đọc số bằng tiếng người và chỉ ra chỗ lệch đáng xem, nhưng việc tăng hay giảm ngân sách vẫn là của bạn. Số liệu chỉ nói chuyện gì đã xảy ra, không nói vì sao, và AI còn có thể bịa số nên mọi con số phải đối chiếu lại với bảng gốc.
Nên theo dõi bao nhiêu chỉ số marketing là đủ?
Chủ doanh nghiệp không cần nhìn hàng chục chỉ số. Chỉ cần vài con số trả lời được ba câu: khách vào từ đâu, họ ở lại chỗ nào, và có ai làm việc mình muốn họ làm hay không. Chi tiết nằm ở bài cặp đôi về GA4.
Nguyễn Hải Lâm — khoảng 10 năm làm marketing số và video cho doanh nghiệp, hiện dùng AI mỗi ngày để tự vận hành website và các kênh nội dung của chính mình.
Xem tôi là ai → · Lớp đào tạo AI cho doanh nghiệp → · Cách tôi làm nội dung →
