Ảnh sản phẩm xấu và thiếu ảnh: xử lý không cần studio

"Ảnh sản phẩm của tôi xấu, mà thuê studio thì tính theo buổi." Đây là câu tôi nghe đi nghe lại từ những người bán hàng nhỏ. Họ thường có đúng một hai tấm cho mỗi sản phẩm, đến lúc cần ảnh vuông, ảnh dọc, ảnh ngang thì không có gì để dùng.

Ảnh xấu làm khách định giá sản phẩm thấp hơn giá trị thật

Người mua online không cầm được sản phẩm. Họ chỉ có ảnh để đoán chất lượng, độ bền và cả mức giá hợp lý. Một tấm ảnh nền lẫn màu, ánh sáng vàng ố của đèn tuýp, góc chụp lệch thì dù sản phẩm tốt đến đâu, khách vẫn đọc nó là hàng rẻ.

Chuyện này không chỉ nằm ở một tấm ảnh. Khi bạn chỉ có một hai tấm cho mỗi sản phẩm, khách không có đủ thông tin để yên tâm: họ chưa thấy mặt sau, chưa thấy chi tiết, chưa hình dung được kích thước. Thiếu thông tin thì họ hỏi lại, hoặc đơn giản là rời trang sang nơi có ảnh rõ hơn.

Với doanh nghiệp nhỏ, ảnh còn bị dùng ở rất nhiều chỗ: ảnh vuông cho bài đăng, ảnh dọc cho mạng xã hội, ảnh ngang cho trang web, ảnh bìa cho fanpage. Một tấm chụp vội ở khổ dọc không cắt được thành khổ ngang mà vẫn đẹp. Đó là lý do người bán thấy mình "lúc nào cũng thiếu ảnh", dù thực ra đã chụp khá nhiều.

Hai cách làm phổ biến và vì sao đều không ăn

Cách thứ nhất là thuê studio chụp theo buổi. Ảnh đẹp, nhưng bạn trả tiền theo buổi, nên phải gom hàng thành đợt. Hàng mới về giữa tháng thì chờ, sản phẩm đổi mẫu thì chụp lại, và mỗi lần chụp lại là một lần tính tiền. Tôi không đưa mức giá ở đây vì mỗi nơi một khác; bạn nên tự lấy báo giá thật rồi chia cho số sản phẩm mà bạn thực sự cần ảnh trong cả năm.

Cách thứ hai là nhờ nhân viên chụp bằng điện thoại ngay trên bàn làm việc. Nhanh, rẻ, nhưng bàn thì bừa bộn, nền có khi lẫn cả giấy tờ và dây sạc, đèn tuýp vàng nhuộm cả sản phẩm sang một màu khác. Mỗi người chụp một kiểu nên bộ ảnh nhìn lộn xộn. Kết quả là chữa cháy được một tuần, rồi tuần sau lại thiếu ảnh.

• Studio theo buổi: ảnh đẹp nhưng cứng lịch, hàng đổi là phải chụp lại.
• Điện thoại trên bàn làm việc: nhanh, nhưng nền bừa, ánh sáng sai màu, mỗi người một kiểu.
• Cả hai cách đều cho ra rất ít ảnh trên mỗi sản phẩm, không đủ để cắt nhiều khổ.

Ba thứ cơ bản đang thiếu, và thiết bị không nằm trong số đó

Tôi làm nghề quay và dựng đã khoảng 9 năm nhận việc cho các công ty, quen cầm máy ảnh, máy quay và cả flycam. Từ kinh nghiệm đó, tôi thấy một điều khá nhất quán: chất lượng ảnh phụ thuộc vào ánh sáng và bố cục nhiều hơn là giá máy. Một chiếc điện thoại đời trung, đặt đúng chỗ, thường cho ảnh sạch hơn máy đắt tiền chụp dưới đèn tuýp.

Ba thứ thiếu thường gặp nhất, và cả ba đều sửa được mà không tốn nhiều tiền. Điều đáng nói là chúng ăn vào nhau: nền sạch mà ánh sáng sai thì ảnh vẫn xấu, ánh sáng đẹp mà mỗi tấm một góc thì bộ ảnh vẫn lộn xộn. Bạn chỉ cần làm đủ cả ba, không cần làm hoàn hảo cái nào.

• Nền sạch: một màu đơn, không có vật lạ, để mắt khách dồn vào sản phẩm.
• Ánh sáng một hướng: có bóng đổ nhẹ, mềm, đủ cho thấy khối và chất liệu thay vì phẳng lì hoặc chói gắt.
• Góc chụp nhất quán: mọi sản phẩm cùng loại cùng một góc, cùng khoảng cách, để xếp cạnh nhau trông như một bộ sưu tập.

Cách tự chụp cho đúng bằng điện thoại và ánh sáng cửa sổ

Bạn không cần mua đèn hay dựng phòng chụp. Một góc nhỏ gần cửa sổ là đủ, miễn là làm đúng thứ tự. Dưới đây là cách tôi khuyên người bán hàng nhỏ làm, theo từng bước.

Điểm mấu chốt là tính nhất quán. Khi bạn cố định chỗ đặt, hướng sáng và khoảng cách cho cả loạt sản phẩm, chụp xong một món rồi thì món tiếp theo chỉ mất ít phút, và ảnh đồng đều như cùng một người chụp, kể cả khi người cầm máy hôm nay là nhân viên khác. Cách này cũng giúp bạn giao việc chụp ảnh cho người khác mà không sợ lệch chất lượng.

• Dựng nền: một tờ giấy trắng cong nhẹ từ mặt bàn lên tường, hoặc một bức tường trắng sạch. Cong để không có đường gấp lộ ra phía sau sản phẩm.
• Đặt cạnh cửa sổ: để sản phẩm nhận ánh sáng tán, tức là sáng mềm gián tiếp, ví dụ cửa sổ có rèm mỏng. Tránh nắng gắt chiếu thẳng và tránh bật thêm đèn trong nhà, vì hai nguồn sáng khác màu sẽ nhuộm lẫn nhau.
• Hắt sáng phía tối: dựng một tấm xốp trắng ở phía đối diện cửa sổ để phản chiếu ánh sáng vào bên bóng, làm bóng nhạt đi mà vẫn giữ được khối.
• Lau sản phẩm trước khi chụp: bụi, vân tay và vết xước nhỏ, điện thoại thấy rõ hơn mắt người rất nhiều.
• Cố định góc và khoảng cách: đánh dấu chỗ đặt sản phẩm và chỗ đứng chụp, rồi dùng đúng chỗ đó cho mọi sản phẩm cùng loại.
• Chụp thừa: lùi ra xa hơn bạn nghĩ, chừa nhiều khoảng trống quanh sản phẩm để sau cắt được khổ vuông, dọc, ngang.

Bộ ảnh tối thiểu mỗi sản phẩm cần có

Một sản phẩm chỉ có một tấm ảnh là chưa đủ để khách quyết định. Bạn không cần chụp hàng chục tấm, nhưng nên có một danh sách cố định để nhân viên nào chụp cũng không bỏ sót. Danh sách này cũng giúp bạn kiểm tra nhanh trước khi đăng.

Mỗi sản phẩm nên có đủ các góc sau, tuỳ loại hàng mà thêm bớt. Chụp xong, hãy mở ảnh ra cắt thử đủ bốn khổ: vuông, dọc, ngang và ảnh bìa. Cắt không ra thì lần chụp sau lùi máy xa hơn một chút.

• Ảnh chính: nền sạch, nhìn chính diện, sản phẩm ở giữa, dùng cho trang bán hàng và ảnh đại diện.
• Ảnh góc nghiêng: cho thấy chiều sâu và hình khối.
• Ảnh cận chi tiết: chất liệu, đường may, mối nối, nhãn mác, những chỗ khách hay hỏi.
• Ảnh mặt sau hoặc mặt dưới: để khách không phải nhắn hỏi.
• Ảnh kích thước: đặt cạnh một vật quen thuộc hoặc bàn tay để khách hình dung đúng cỡ.
• Ảnh đang dùng thật: bối cảnh thật của chính cửa hàng hoặc người dùng thật, không dựng giả.

AI giúp được một phần, nhưng không cứu được ảnh gốc hỏng

Sau khi có ảnh gốc tử tế, AI mới là chỗ giúp bạn mở rộng: dọn nền, đồng bộ màu, tạo thêm ảnh bối cảnh minh hoạ. Tôi viết riêng một bài về chuyện này, kể rõ cả những việc không được phép làm, vì đó là chỗ dễ lừa người mua và dễ vướng rủi ro khi quảng cáo. Bạn đọc tiếp ở bài Dùng AI làm ảnh sản phẩm: được làm gì và cấm làm gì.

Có một giới hạn tôi muốn nói thẳng ngay từ bài này: ảnh AI không thay được ảnh sản phẩm thật. Khách mua hàng cần thấy đúng vật họ sẽ nhận. Nếu ảnh gốc mờ, tối hoặc sai màu, chạy AI lên cũng chỉ thêm một lớp không đáng tin.

Bắt đầu từ đâu: ba bước trong tuần này

Đừng cố sửa ảnh cho toàn bộ cửa hàng cùng lúc. Chọn ra vài sản phẩm bán chạy nhất và làm cho tử tế, rồi nhân bản cách làm sang phần còn lại. Ba bước dưới đây đủ làm xong trong vài buổi.

Khi cả nhóm sản phẩm chính đã có bộ ảnh ổn, bạn mới nên nghĩ đến chuyện làm thêm bằng AI. Nếu bạn muốn dựng bộ ảnh cho cả cửa hàng mà chưa biết xuất phát từ đâu, hãy xem lớp đào tạo AI một ngày của tôi. Lớp mới mở, chưa chạy khoá nào và đang nhận đăng ký khoá đầu tiên.

• Bước 1: chọn một góc gần cửa sổ, dựng nền giấy trắng và tấm xốp hắt sáng, rồi đánh dấu chỗ đặt sản phẩm và chỗ đứng chụp.
• Bước 2: viết danh sách bộ ảnh tối thiểu của bạn lên một tờ giấy dán cạnh chỗ chụp, chụp thử một sản phẩm đủ các góc.
• Bước 3: cắt thử đủ các khổ, so với ảnh cũ và xem bạn có định giá sản phẩm khác đi không. Nếu hài lòng, chụp nốt cả nhóm sản phẩm cùng loại trong cùng buổi.

Câu hỏi thường gặp

Chụp ảnh sản phẩm bằng điện thoại có đủ đẹp để bán hàng không?

Đủ, nếu bạn có nền sạch, ánh sáng cửa sổ và giữ góc chụp nhất quán. Chất lượng ảnh phụ thuộc vào ba thứ đó nhiều hơn là giá máy. Điện thoại tốt nhưng chụp dưới đèn tuýp vàng vẫn cho ảnh xấu.

Chụp sản phẩm bằng ánh sáng cửa sổ nên chọn giờ nào?

Chọn lúc ánh sáng mềm, không có nắng gắt chiếu thẳng vào sản phẩm. Hướng cửa sổ và thời tiết mỗi nhà một khác, nên bạn hãy chụp thử vài lần ở các giờ khác nhau rồi chọn giờ cho màu thật nhất. Sau đó giữ đúng giờ đó cho cả loạt sản phẩm.

Mỗi sản phẩm cần bao nhiêu ảnh để khách yên tâm mua?

Không có con số cố định đúng cho mọi ngành. Nguyên tắc là khách phải thấy được mặt chính, góc nghiêng, chi tiết, mặt sau, kích thước và cảnh dùng thật. Bạn có thể bắt đầu bằng danh sách sáu loại ảnh ở trên rồi thêm bớt theo câu hỏi mà khách hay nhắn.

Có thể dùng AI để sửa ảnh sản phẩm xấu không?

AI giúp dọn nền, đồng bộ màu và mở rộng khung hình, nhưng không cứu được ảnh gốc mờ hoặc sai màu. Và có những việc không được làm, như làm sản phẩm bóng hơn hay đổi màu thật. Chi tiết nằm ở bài về dùng AI làm ảnh sản phẩm.